पाल्पा — लुम्बिनी प्रदेशको पाल्पा जिल्लाको उत्तरी क्षेत्र, बगनासकाली गाउँपालिका–५ मा अवस्थित श्री दर्लम महाकाली मन्दिरमा हरेक वर्षको परम्परागत रथ यात्रा कार्यक्रम यस वर्ष वि.सं. २०९२ कार्तिक १७ गतेका लागि तय गरिएको छ। मन्दिर संरक्षण समितिका अध्यक्ष श्री ङणराज गैरेका अनुसार, मन्दिरमा महाकाली शिला भित्र्याइएको दिन वि.सं. २०१० को कार्तिक शुक्ल त्रयोदशी भएकाले सोही तिथिलाई रथ यात्रा दिवसको रूपमा मनाउने परम्परा रहिआएको छ।
मन्दिरको उत्पत्ति र धार्मिक पृष्ठभूमि
पदमपाणी गैरेका पूर्वजहरूले पुस्तौंदेखि महाकालीको आराधना गर्दै आएको परम्परालाई निरन्तरता दिँदै वि.सं. २००० मा माटोको मूर्ति स्थापना गरी पूजा आरम्भ गरिएको थियो। वि.सं. २०१० को कार्तिक शुक्ल त्रयोदशीको राति पदमपाणी गैरे सहित मलेंग निवासी हुमकान्त बश्याल लगायतलाई महाकाली माताले सपनामा दर्शन दिई “यहाँभन्दा २०० फिट तल सपांग्दीमा म दर्शन दिनेछु” भनी सन्देश दिनु भएको थियो। सोही स्थानमा उत्खनन गरी प्राप्त शिलालाई मन्दिरमा भित्र्याई नियमित रूपमा पाञ्चायन, रुद्राभिषेक, हवन आदि विधिपूर्वक पूजा गरिँदै आएको छ।
मन्दिर निर्माणको प्रेरणा र विकास यात्रा
वि.सं. २०४८ साल कार्तिक २२ गते राति श्री पदमपाणी गैरेका सातौँ सुपुत्र श्री ङणराज गैरेलाई माताले प्रत्यक्ष दर्शन दिई मन्दिर निर्माणको सम्पूर्ण प्रक्रिया बताउनु भएको थियो। माताले गोरखा स्थित मनकामना मन्दिर आफ्नो अंश भएको उल्लेख गर्दै त्यही ढाँचामा मन्दिर निर्माण गर्न तथा मन्दिर क्षेत्रलाई सार्वजनिक पूजा स्थल बनाउने निर्देशन दिनु भएको थियो।
यसै अनुरूप, वि.सं. २०५३ सालको आश्विन शुक्ल नवमीका दिन शिलान्यास गरिएको विशाल प्यागोडा शैलीको कलात्मक मन्दिरको निर्माण कार्य सम्पन्न भइसकेको छ। मन्दिर परिसरमा श्री गणेश मन्दिर, श्री भगवती पञ्चायत मन्दिर, श्री शिव मन्दिर, श्री लक्ष्मीनारायण मन्दिर, यज्ञमण्डप, हवनकुण्ड, वेदविद्यापीठ तथा भण्डार कक्ष निर्माण गर्ने गुरु योजना रहेको छ। केही संरचनाहरू निर्माण भइसकेका छन् भने अन्य कार्यहरू प्रगतिमा छन्।
व्यवस्थापन र भक्तजनहरूमा आह्वान
मन्दिर क्षेत्रलाई तिर्थस्थलको रूपमा विकास गर्दै यसको धार्मिक महत्वलाई अक्षुण्ण राख्न वि.सं. २०४७ साल भाद्र २४ गते तत्कालीन पाँच गाउँ विकास समितिका प्रतिनिधिहरूको सहभागितामा १७ सदस्यीय “श्री दर्लम महाकाली भगवती मन्दिर निर्माण तथा सञ्चालन समिति” गठन गरिएको हो। समितिबाट मात्र सम्पूर्ण कार्य सम्पन्न गर्न सम्भव नभएकाले श्रद्धालु भक्तजनहरूको सहयोग र सहभागिता अपेक्षित गरिएको छ।
